Schakelt je fiets niet meer soepel, hoor je de ketting ratelen of lukt het niet goed om naar een andere versnelling te schakelen? Dan kan het nodig zijn om de derailleur af te stellen. Met een goede afstelling zorg je ervoor dat de ketting netjes over de tandwielen loopt en iedere versnelling goed wordt gepakt. In veel gevallen kun je dit zelf doen. In deze blog leggen we stap voor stap uit hoe je een voor- en achterderailleur afstelt en waar je daarbij op moet letten.
Wat is een derailleur?
Een derailleur is onderdeel van het versnellingssysteem van een fiets en zorgt ervoor dat de ketting van het ene naar het andere tandwiel wordt verplaatst. Je komt derailleurs vooral tegen op racefietsen, mountainbikes, gravelbikes en andere sportieve fietsen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen twee soorten:
- Voorderailleur: verplaatst de ketting tussen de verschillende kettingbladen bij de trapas. Niet iedere fiets met derailleurversnellingen heeft tegenwoordig nog een voorderailleur.
- Achterderailleur: verplaatst de ketting tussen de verschillende tandwielen van de cassette op het achterwiel.
Bekende fabrikanten van derailleurs zijn onder andere Shimano, SRAM en Campagnolo. De precieze afstelling kan per merk en model verschillen. Controleer daarom bij twijfel altijd de handleiding van jouw derailleur.
Wanneer moet je een derailleur afstellen?
Een derailleur kan na verloop van tijd minder nauwkeurig gaan schakelen. Je merkt bijvoorbeeld dat de ketting ratelt, langzaam naar een volgend tandwiel gaat of helemaal niet naar een bepaalde versnelling wil schakelen. Ook een fiets die uit zichzelf naar een andere versnelling springt, kan wijzen op een probleem met de afstelling. Na het vervangen van een derailleur of versnellingskabel is opnieuw afstellen meestal eveneens nodig. Controleer voordat je begint wel of de derailleur en het derailleurpad niet beschadigd of verbogen zijn. Een verbogen derailleurpad kan ervoor zorgen dat goed afstellen vrijwel onmogelijk wordt.
Wat heb je nodig om een derailleur af te stellen?
Voor het afstellen van een derailleur heb je meestal niet veel gereedschap nodig. Een geschikte schroevendraaier en een set inbussleutels zijn voor veel systemen voldoende. Het is daarnaast handig als het achterwiel vrij kan draaien. Met een montagestandaard wordt de klus daarom een stuk eenvoudiger, maar deze is niet noodzakelijk. Kijk voordat je begint goed waar de H- en L-schroef en de kabelstelschroef zich bevinden. De positie hiervan verschilt per derailleur.
Achterderailleur afstellen
De achterderailleur moet precies onder de verschillende tandwielen van de cassette komen te staan. Hiervoor spelen de H- en L-schroef en de kabelspanning een belangrijke rol. Werk nauwkeurig en draai de stelschroeven steeds met kleine stapjes.
Stap 1: controleer de derailleur
Bekijk eerst of de derailleur en het derailleurpad recht staan en controleer de versnellingskabel. Is een onderdeel duidelijk verbogen of is de kabel beschadigd? Dan is alleen de achterderailleur afstellen waarschijnlijk niet voldoende om het schakelprobleem te verhelpen.
Stap 2: zet de ketting op het kleinste tandwiel
Schakel de achterderailleur naar het kleinste tandwiel van de cassette. Kijk vervolgens van achteren naar de derailleur. Het bovenste derailleurwieltje moet netjes onder het kleinste tandwiel staan.
Stap 3: stel de H-schroef af
De H-schroef bepaalt hoe ver de achterderailleur naar buiten kan bewegen, aan de kant van het kleinste tandwiel. Staat het bovenste derailleurwieltje niet goed uitgelijnd met het kleinste tandwiel? Pas de H-schroef dan voorzichtig aan.
Deze begrenzing is belangrijk. Staat de derailleur te ver naar buiten, dan kan de ketting naast de cassette terechtkomen. Staat hij te ver naar binnen, dan kan de fiets moeite hebben om het kleinste tandwiel te bereiken.
Stap 4: stel de kabelspanning af
Vervolgens kun je de kabelspanning van de derailleur afstellen. Schakel één versnelling omhoog terwijl je de pedalen ronddraait. De ketting moet direct naar het volgende tandwiel gaan.
Gaat de ketting moeilijk naar een groter tandwiel? Dan kan er meer kabelspanning nodig zijn. Dit stel je bij met de kabelstelschroef. Gaat het schakelen juist moeilijk terug richting de kleinere tandwielen, dan kan de kabelspanning te hoog zijn.
Maak steeds kleine aanpassingen en probeer daarna opnieuw te schakelen. Loop uiteindelijk alle versnellingen één voor één langs.
Stap 5: stel de L-schroef af
Schakel vervolgens voorzichtig naar het grootste tandwiel van de cassette. De L-schroef begrenst de beweging van de achterderailleur aan deze kant.
Het bovenste derailleurwieltje moet goed onder het grootste tandwiel staan, zonder dat de derailleur te ver richting de spaken kan bewegen. Een correcte afstelling van de L-schroef is daarom belangrijk om te voorkomen dat de ketting voorbij de cassette loopt.
Stap 6: controleer de B-schroef
Veel achterderailleurs hebben daarnaast een B-schroef. Hiermee wordt de afstand tussen het bovenste derailleurwieltje en de tandwielen van de cassette ingesteld.
De juiste afstand verschilt per derailleur en aandrijfsysteem. Zeker bij moderne systemen kan de fabrikant hiervoor een specifieke afstelling voorschrijven. Raadpleeg daarom de handleiding van jouw derailleur voordat je de B-schroef aanpast.
Voorderailleur afstellen
Heeft je fiets meerdere kettingbladen aan de voorkant? Dan kan het ook nodig zijn om de voorderailleur af te stellen. Net als bij de achterderailleur vind je hier meestal een H- en L-schroef. De L-schroef begrenst de beweging richting het kleinste kettingblad en de H-schroef richting het grootste kettingblad. Het doel is dat de kooi van de voorderailleur de ketting voldoende ruimte geeft om soepel te lopen, zonder dat de ketting naast de kettingbladen kan worden geschakeld. Ook de positie van de voorderailleur zelf is belangrijk. Bij systemen waarbij dit verstelbaar is, moet de kooi op de juiste hoogte staan en goed zijn uitgelijnd ten opzichte van de kettingbladen. Vervolgens stel je de kabelspanning zo af dat de ketting soepel tussen de verschillende kettingbladen schakelt.
Shimano derailleur afstellen
Wil je een Shimano derailleur afstellen? Het algemene principe met begrenzingsschroeven en fijnafstelling komt bij veel mechanische Shimano-systemen terug, maar de exacte werkwijze verschilt per model en generatie. Ga daarom niet alleen af op de letters H, L en B. Zoek het modelnummer van je derailleur op en raadpleeg de bijbehorende technische handleiding. Vooral voor de juiste afstand tussen derailleurwieltje en cassette kunnen specifieke voorschriften gelden. Hetzelfde geldt voor derailleurs van bijvoorbeeld SRAM en Campagnolo. Volg bij twijfel altijd de instructies van de fabrikant.
Derailleur afgesteld maar fiets schakelt nog steeds niet goed?
Heb je de derailleur afgesteld, maar blijft de ketting ratelen of schakelt de fiets nog steeds slecht? Dan hoeft de afstelling niet de oorzaak te zijn. Versleten of vervuilde versnellingskabels kunnen bijvoorbeeld voor stroef schakelen zorgen. Ook een versleten ketting of cassette kan problemen veroorzaken. Een andere mogelijke oorzaak is een verbogen derailleurpad. Hierdoor staat de derailleur niet meer goed uitgelijnd met de cassette en krijg je de versnellingen met de stelschroeven niet overal goed afgesteld. Blijf daarom niet eindeloos aan de H- en L-schroeven draaien wanneer het probleem niet verdwijnt.
Zelf je derailleur afstellen of naar de fietsenmaker?
Met enige technische kennis kun je een mechanische derailleur vaak zelf afstellen. Het is wel belangrijk om zorgvuldig te werken. Een verkeerde afstelling kan ervoor zorgen dat de fiets slecht schakelt of dat de ketting naast de cassette terechtkomt. Lukt het niet om de versnellingen overal soepel te laten schakelen? Dan is het verstandig om de fiets door een fietsenmaker te laten controleren. Een fietsenmaker kan niet alleen de derailleur afstellen, maar ook controleren of bijvoorbeeld de kabels, ketting, cassette of het derailleurpad aandacht nodig hebben. Via Fietsenwinkels.vlaanderen vind je eenvoudig een fietsenmaker bij jou in de buurt. Vul je plaats of postcode in en ontdek fietsenwinkels in jouw omgeving.
Veelgestelde vragen over een derailleur afstellen
Wat doen de H- en L-schroef op een derailleur?
De H- en L-schroef begrenzen hoe ver een derailleur kan bewegen. Bij een achterderailleur bepaalt de H-schroef de begrenzing aan de kant van het kleinste tandwiel en de L-schroef de begrenzing aan de kant van het grootste tandwiel.
Hoe weet je of je derailleur goed is afgesteld?
Een goed afgestelde derailleur schakelt soepel door de versnellingen. De ketting hoort bij normaal gebruik niet voortdurend te ratelen en moet na een schakelbeweging netjes op het gekozen tandwiel lopen.
Waarom ratelt mijn derailleur?
Een ratelende aandrijving kan onder andere ontstaan door een verkeerde kabelspanning of doordat de derailleur niet goed onder het gekozen tandwiel staat. Ook slijtage, vervuiling of een verbogen derailleurpad kan een rol spelen.
Hoe stel je de kabelspanning van een derailleur af?
Bij veel mechanische systemen kun je de kabelspanning fijn afstellen met een kabelstelschroef. Door deze in kleine stapjes te verdraaien, verander je de positie van de derailleur ten opzichte van de cassette. Controleer na iedere aanpassing opnieuw meerdere versnellingen.
Kun je zelf een derailleur afstellen?
Ja, bij veel mechanische derailleurs kun je de afstelling zelf uitvoeren. De exacte werkwijze kan echter verschillen per merk en model. Raadpleeg daarom de handleiding van de fabrikant en schakel een fietsenmaker in wanneer je twijfelt of de derailleur niet goed afgesteld krijgt.